De favoriete kaassmeltmaaltijd van Fransen in wintertijd

Het is zaterdagavond, 18.00 uur. De tieners staan aan de bel van de Franse pastorie van Le Mas d’Azil. Er is tienergroep vanavond, de laatste alweer van het jaar 2023. Uitgelaten stappen ze één voor één binnen; de één vertelt vol verve over zijn gewonnen rugbywedstrijd, de ander heeft een intensieve clinic boksen achter de rug en een van de meiden een dynamische dansles. Ze genieten ervan elkaar weer te zien!

Een keer per maand organiseer ik samen met de kerk een programma voor deze tieners, voor wie de jeugdgroep vaak nog de enige binding is met de kerk. We starten de avond met een aantal spelletjes die de tieners fanatiek spelen, een enkele nieuweling vindt hierdoor makkelijk zijn plek in de groep.

Teken van een nieuwe wereld

Daarna gaat dominee Fabio met hen in gesprek over wachten en verwachten, de tijd van advent en Kerst; een tijd van goed om je heen kijken naar tekenen van een nieuwe tijd. En dat wat je ziet op waarde weten te schatten. Een baby in een voerbak in een armoedige stal is immers ook niet het meest voor de hand liggende teken van een nieuwe wereld.

De tieners hebben in stilte, aandachtig geluisterd. De dominee pakt z’n gitaar en we zingen met elkaar een klassieker die de tieners nog kennen uit hun kinderclubtijd: ‘Aube nouvelle dans notre nuit, pour sauver son peuple, Dieu va venir…..il faut préparer la route du Seigneur.’ (Een nieuwe dageraad in onze nacht, God zal komen om z’n volk te redden….we moeten de weg bereiden voor de Heer.) Het is tijd om de tafel te dekken. Alle tieners helpen mee. Vanavond staat raclette op het menu: hét favoriete gerecht van de Franse jongeren voor de wintermaanden en een gezelligheidsmaaltijd bij uitstek. Eentje die ze niet willen missen!

Eenvoudig

Een raclettemaaltijd bestaat voornamelijk uit kaas, maar ook uit vlees en groenten. De kaas wordt gesmolten in een klein, individueel pannetje en besprenkeld over gekookte aardappeltjes en geserveerd met koud vlees, groenten, augurk en een frisse salade. Het is een eenvoudig gerecht om te bereiden. Je hoeft er geen culinair talent voor te zijn: iedereen kan racletten en het resultaat is altijd heerlijk. Het is makkelijk en snel te bereiden en ideaal voor grotere groepen mensen bij elkaar.

In Frankrijk wordt met regelmaat in de jeugdgroep van de kerk met elkaar gegeten. Dat versterkt de groep en geeft de mogelijkheid om op een relaxte wijze jongeren beter te leren kennen en bekend te raken met de actuele thema’s van hun leven. Tijdens het smelten van de kazen, raak ik in gesprek met een paar tieners. „Eigenlijk hebben we veel te weinig geduld om te wachten. Hoe kun je nou ‘goed’ wachten?” vraagt een van hen. Een ander vult aan: „Als m’n moeder bijvoorbeeld vertelt dat oma komt, dan kan ik er al dagen van tevoren naar uitkijken. Dan ben ik een soort van gemotiveerd, omdat het altijd gezellig is als oma komt.”

Al pratend komen we zo samen met elkaar tot de conclusie dat wachten ons helpt om de komst van iemand voor te bereiden. Het verruimt ons hart, zodat de ander welkom is. En dat Kerst eigenlijk is: ruimte scheppen in je hart voor het kerstkind. En dat advent-wachttijd je daarbij helpt. Zo biedt de raclette een concreet verlengstuk van de thema bespreking en geeft het de ruimte om tieners op een andere manier te leren kennen.

Gedekte tafel

Raclette kan op deze manier ook een goed concept zijn om quality time met je buren of met je familie door te brengen. Het is lekker, eenvoudig te bereiden en feestelijk tegelijk. Iedereen zit gezellig samen aan tafel en smelt z’n eigen kaas en tegelijk is er ruimte voor gesprek en ontmoeting. Jong en oud vindt het heerlijk.

Het is in Frankrijk een goede gewoonte om de ander uit te nodigen. Ik merk zelf dat het, niet alleen bij de tienergroep, makkelijk is de Franse ander te ontvangen aan een gedekte tafel en samen te genieten van een heerlijke maaltijd. Over het leven delen gaat vanzelf en vriendschappen ontstaan of worden verdiept. Samen eten verbindt en doorbreekt eenzaamheid. Smelten maar!

FOTO: Raclette

Het van oorsprong Zwitserse racletten dateert uit de Middeleeuwen. Toen was het een zomergerecht, gegeten door herders die met hun koeien de Zwitserse Alpen in trokken. In hun knapzak hadden ze kaas, aardappelen, brood en wat gedroogd vlees. ’s Avonds werd het stuk kaas bij het vuur gezet en werd de gesmolten kant over de aardappelen en het brood geschraapt. Zo ontstond raclette, dat komt van het Franse werkwoord ‘racler’, dat schaven of schrapen betekent. Deze authentieke wijze kom je soms nog in bepaalde restaurants tegen, maar de meeste gezinnen zetten een elektrisch raclettestel op tafel dat bestaat uit een warmtebron en kleine pannetjes om de kaas te laten smelten.

Voor een raclette maaltijd heb je kaas nodig, heel veel kaas. Raclette is een halfharde kaas op basis van gepasteuriseerde koemelk. Je kunt hem in kleine plakjes kopen of in halve wielen om zelf te snijden. Frankrijk telt twee belangrijke regio’s die raclette kaas produceren: de Savoie en de Franche-Comté. Verder heb je kleine en stevige aardappelen nodig die je kookt; vleeswaren als rosette de Lyon of Bayonne-ham, groenten als champignons, paprika, courgette of broccoli en kleine augurkjes of zoet gezuurde uitjes die zorgen voor een verfrissende smaak.

Het gerecht is behoorlijk zwaar, daarom heeft iets lichts drinken de voorkeur. Voor volwassenen kan dat een glas zachte witte wijn, als een riesling of een blond biertje zijn en voor tieners een glas water, cola of appelsap.

Harriëtte Smit is landelijk jeugdwerkadviseur binnen de Franse Uneprefkerken. Dit artikel is eerder verschenen in het Friesch Dagblad (29-12-2023).